داستان دراکولای برام استوکر به عنوان منبع الهام فیلم نوسفراتو از ادبیات ویکتوریایی برمیآید و بیش از هر چیزی اثری درباره بازگشت میل جنسی سرکوبشده است. در ادبیات ویکتوریایی، زن زیبا و پاک، فاقد میل جنسی بود و هرگاه چنین میلی در وجود زنی برانگیخته میشد، آن را به نیروی اهریمنی نسبت میدادند که وجود زن را آلوده کرده است. از این رو دراکولا نمادی از هیولایی است که زنان با تسلیم شدن در برابر میل جنسیشان، او را بیدار میکنند. دراکولا رو به الن میگوید: «تو خودت مرا بیدار کردی و از گور بیرون کشاندی!» بنابراین تمام اتفاقات شومی که با ورود دراکولا در شهر رخ میدهد، متوجه الن است. میل جنسی زنان در نظام مردسالار همواره امر آلوده و آشوبنده تلقی میشود که نظم و ثبات و پاکی جامعه را بر هم میزند. الن در نوجوانی با دراکولا عشقبازی کرده است. خودش میگوید: «هرگز در زندگیام به اندازه آن لحظه، خوشحال نبودم» اما به خاطر سرپیچی از تابوی بکارت و تجربه لذت ممنوعه، به زنی گناهکار و آلوده بدل شده است. الن عاشق میشود و با ازدواج میکوشد تا خود را پاک کند اما دراکولا به مثابه میل جنسی سرکوبشدهاش بازمیگردد. فیلم از طریق مولفههای ژانر وحشت گوتیک، کلیشه شیطانی بودن میل جنسی زنان را بازتولید میکند و نشان میدهد چطور رابطه جنسی خارج از ازدواج، زن را آلوده میکند و زن به مثابه امر آلوده به تعبیر ژولیا کریستوا، فساد اخلاقی را همچون طاعون در جامعه میپراکند و اجتماع را نابود میکند. از این رو فیلم نوسفراتوا امکانی برای واکاوی پیرامون جدال عشق و لذت در وجود زنان است که از دوگانه زن باکره و زن فاحشه در نظام مردسالاری برمیآید. در انتها الن به عنوان قربانی، خود را تقدیم دراکولا میکند تا دوباره پاک و تطهیر شود و جهان را نجات دهد. بزرگترین سویه ترسناک فیلم نوسفراتو در بهکارگیری مولفههای ژانر وحشت نیست، بلکه در بازتولید این کلیشه ارتجاعی است که زن خوب، زنی فاقد میل جنسی است که بکارتش را به مثابه عشقی گرانبها به شوهرش تقدیم میکند!
در نود و نهمین جلسه سینماتک کایه دو فمینیسم با تمرکز بر نقد و تحلیل فیلم نوسفراتو ساخته رابرت اگرز پیرامون دلایل وحشت مردسالاری از میل جنسی زنانه بحث و گفتوگو کردیم.
برای دریافت فایل آفلاین جلسه نقد و تحلیل فیلم نوسفراتو میتوانید از طریق شماره زیر در واتساپ و تلگرام به ادمین کایه دو فمینیسم پیام دهید.
+33624783228
