جلسه هشتاد و هشتم

تحلیل فیلم «لولیتاخوانی در تهران» ساخته آران ریکلیس

نزهت بادی

فیلم لولیتاخوانی در تهران همان مشکلات رایج فیلم‌های ایرانی ساخته شده در خارج از ایران را دارد: فضاسازی اغراق‌آمیز، لهجه بازیگران، دیالوگ‌های شعاری. در واقع این چهل و چند سال که بر ایران گذشته، آنقدر تلخ و هولناک است که اساسا نیازی به پر کردن فیلم‌ها از نشانه‌های شوم انقلاب اسلامی ندارد. فیلم درباره یک استاد دانشگاه است که بعد از انقلاب به ایران بازمی‌گردد تا در رشته محبوبش، ادبیات انگلیسی تدریس کند. عاشق کار و کتاب‌ها و دانشجوهایش است اما به‌ناگه هیولای مخوف ایدئولوژی سر برمی‌آورد و دنیای امن و آرام ادبیات را می‌بلعد. آذر نفیسی مثل بسیاری از اساتید دانشگاهی خانه‌نشین می‌شود و می‌کوشد تا با تشکیل حلقه کتابخوانی در خانه‌اش سرپا بماند و تسلیم نشود. پناه بردن به ادبیات به تنها مفر به سوی آزادی در آن دوران تیره‌و‌تار بدل می‌شود اما آنچه زن را رنج می‌دهد، بزرگ‌تر است که با تبدیل خانه‌اش به دانشگاه کوچک تسلی یابد. جایی که گل‌شیفته فراهانی با بغض و فریاد می‌گوید: “من نامرئی‌ام. من وجود ندارم. همه چیزم را از من گرفتند”، در حال نمایش رنج او برای از دست دادن همه چیزهایی است که به زندگی‌اش معنا می‌دهد: همان کتاب‌ها و قصه‌ها و دانشجویان و تدریس و کاری که از او گرفته‌اند. در واقع آنچه آذر نفیسی و امثال ما را به استیصالی رساند که به اجبار وطنمان را ترک کردیم، رنج طرد شدن بود. ما پیش از آنکه از ایران برویم، از سرزمینمان رانده شدیم و به هر راهی که رفتیم، درها را به رویمان بستند. آن سرکوبی که آذر نفیسی در کتاب زندگی‌نامه‌اش از آن سخن می‌گوید، به خاطر فقدان آزادی فکری است. مشکل فیلمساز این است که درنمی‌یابد آنهایی که مجبور شدند از ایران بروند، فقط به خاطر بازداشت و اعتراف اجباری و تجاوز در زندان و شلاق و اعدام نبود. سویه‌ای پنهانی از خفقان هم بود و هست که به جای شلاق  بر تن و طناب اعدام بر گردن، قلب و ذهن تو را می‌فشارد و امید و انگیزه برای ادامه دادن را می‌گیرد و کار به جایی می‌رسد که خانه دلنشینت به بزرگترین زندانت بدل می‌شود. فیلم بر اساس داستان زندگی آذر نفیسی است که چطور از پشت میزش رو به کوه دماوند سر از غربت درآورد. روزی هر یک از ما هم داستان زندگی‌مان را می‌نویسیم که نگذاشتند وطن برای همه وطن باشد.

در هشتاد و هشتمین جلسه سینماتک کایه دو فمینیسم با تمرکز بر نقد و تحلیل فیلم لولیتاخوانی در تهران ساخته آران ریکلیس پیرامون این موضوع بحث و گفت‌وگو می‌کنیم که فیلمهای پس از جنبش زن، زندگی، آزادی تا چه حدی در بازنمایی واقعی از زنان موفق یا ناکام بودند.

برای دریافت فایل آفلاین جلسه نقد و تحلیل فیلم لولیتاخوانی در تهران می‌توانید از طریق شماره زیر در واتس‌اپ و تلگرام به ادمین کایه دو فمینیسم پیام دهید.


+33624783228